Food for mind

Cả khoa học và Phật giáo đều khẳng định: Vô ngã là có thật!

Khi ngành khoa học thần kinh (Neuroscience) bắt đầu nghiên cứu về tâm trí (mind), họ đã tìm đến những người có thể làm chủ được tâm trí. Các nhà nghiên cứu của Đại học British Columbia đã xác nhận một khái niệm cốt lõi của Phật giáo về ‘anatta’ – hay còn gọi là vô ngã (not-self).

Tóm tắt nội dung bài viết cho mọi người dễ theo dõi nhé!

Ngành khoa học thần kinh bắt đầu quan tâm đến Phật giáo từ cuối những năm 1980, khi Viện Tâm trí và Đời sống (Mind and Life Institute) được sáng lập bởi Đức Đạt Lai Lạt Ma thứ 14 và một nhóm các nhà khoa học. Những nghiên cứu đầu tiên sau đó đã xác nhận lại một số điều (mà các nhà sư vốn đã nhận biết từ lâu):  Nếu bạn rèn luyện tâm trí, bạn có thể thay đổi cả bộ não của mình.

Với nhiều người, dù đang theo đạo Phật nhưng sự hiểu về “anatta” (vô ngã) có thể vẫn còn mơ hồ. Khái niệm này tập trung vào quan niệm cho rằng: không có cái tôi cố định và nhất quán. Chúng ta không thể giống nhau trong mỗi khoảnh khắc liên tiếp, hoặc một năm sau. Evan Thompson nói rằng, bộ não và cơ thể liên tục thay đổi liên tục và cái tôi tự nó cũng thay đổi tương ứng theo.

Khái niệm “Vô ngã (anatta)” cho rằng: không có cái tôi cố định và nhất quán. Chúng ta không thể giống nhau trong mỗi khoảnh khắc liên tiếp, hoặc một năm sau

Thật thú vị khi xem lại một video của chính bạn từ quá khứ, hoặc đọc cái gì đó bạn đã viết cách đây nhiều năm. Sở thích, quan điểm, niềm tin, sự gắn bó, mối quan hệ của bạn và rất nhiều thứ khác đều đã thay đổi theo một cách nào đó. Vô ngã không có nghĩa là không có bạn; nó chỉ có nghĩa là bạn liên tục thay đổi, liên tục phát triển và thay đổi hình dạng. Không có “bạn” vĩnh viễn, không có “tôi” vĩnh viễn – Tại sao điều này lại quan trọng đến thế?

Vô ngã không có nghĩa là không có bạn; nó chỉ có nghĩa là bạn liên tục thay đổi, liên tục phát triển và thay đổi hình dạng. Không có “bạn” vĩnh viễn, không có “tôi” vĩnh viễn.

Dr. Rick Hanson, tác giả của cuốn Hardwiring Happiness and Buddha’s Brain, lập luận rằng khi không có cái tôi vĩnh viễn thì những suy nghĩ bên trong chúng ta chỉ là những suy nghĩ và nó không định nghĩa con người chúng ta, các sự kiện bên ngoài chỉ là sự kiện bên ngoài và không thể tác động đến cá nhân bạn. Như Tara Brach nói – Suy nghĩ của chúng tôi là “thật, nhưng không phải là sự thật” (real, but not true)

Đây là một sự giải phóng to lớn khi nhận ra bản thân chúng ta không phải là suy nghĩ của ta, từ đó đưa đến câu hỏi “Vậy ta là ai?”. Chúng ta có thể phát triển và thay đổi nhờ vào khả năng thích ứng của bộ não sau những trải nghiệm và biến cố (Neuroplasticity: tính khả biến thần kinh – Đây là những thay đổi sinh lý trong não xảy ra khi bạn tương tác với môi trường xung quanh). Khi đã nhận ra chúng ta không phải là suy nghĩ của mình, chúng ta không còn bị mắc kẹt lại trong giới hạn của những suy nghĩ đó (đôi khi chúng ta tự giới hạn bản thân bằng chính suy tưởng của mình), chúng ta có thể thay đổi và định hướng bản thân để trở thành người mà chúng ta mong muốn.

Từ lúc khoa học và tư tưởng phương Đông tiếp tục song hành với nhau thì cho đến nay đã có rất nhiều nghiên cứu của Thế kỷ 21 tìm về những suy nghĩ 2.600 năm tuổi. Nhưng, như Đức Đạt Lai Lạt Ma 14 đã nói, “Nếu một cái gì đó đã được chứng minh bằng khoa học một cách chắc chắn nhưng lại không tương thích với lý thuyết Phật giáo thì chúng ta nên chấp nhận kết quả đó theo khoa học”

Khi một nhà lãnh đạo tôn giáo ủng hộ lập trường khoa học thì đây chính là tín hiệu vui mừng. Cuối cùng thì, có vẻ như Phật giáo và ngành khoa học thần kinh có những mục tiêu tương tự nhau: Cái chúng ta gọi là tâm trí thật ra là cái gì? Làm thế nào chúng ta có thể sử dụng nó để làm cho bản thân bớt đau khổ và hạnh phúc hơn một chút? Có lẽ chỉ cần hạnh phúc hơn 10% là đã quá tốt, như Dan Harris đã viết, “Khi không có cái “tôi” cố định vĩnh viễn, thì cái “tôi” luôn thay đổi của tôi sẽ luôn có thể hướng tới sự bình đẳng hơn, tốt hơn và hạnh phúc hơn ít nhất 10%. Bất kể tôi là ai.”

Biên dịch: Health Coach & Master therapy yoga Trần Khoa Việt Nhi

Link gốc: tại đây

(Xin vui lòng ghi rõ nguồn bài dịch nếu sao chép lại)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *