Dinh dưỡng,  Food for mind,  Lifestyle

SỰ LIÊN KẾT GIỮA THỰC PHẨM VÀ NÃO BỘ

Não của chúng ta lúc nào cũng trong trạng thái làm việc: nó chăm sóc cho suy nghĩ của bạn, khiến cơ thể hoạt động, điều tiết nhịp thở và nhịp tim, các giác quan của ta làm việc tốt cũng là nhờ não. Điều này có nghĩa là bộ não của ta đòi hỏi phải được cung cấp nhiên liệu liên tục. Bên cạnh oxy, năng lượng mà não cần đến từ thực phẩm.

Nói một cách đơn giản, những gì bạn ăn trực tiếp ảnh hưởng đến cấu trúc và chức năng của não và cuối cùng là tâm trạng của bạn.

Nhi hay ví von, não mình như một chiếc xe đắt tiền, và chỉ được hoạt động tốt nhất khi nhận được nguyên liệu “cao cấp”. Nhiên liệu cao cấp có nghĩa là thực phẩm chứa nhiều vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa. Chúng giúp nuôi dưỡng não và bảo vệ nó khỏi các gốc tự do được sinh ra do stress, môi trường có thể làm hỏng tế bào.

“Nhiên liệu cao cấp” và “Nhiên liệu kém chất lượng” cho não bộ

Ngược lại, chiếc xe não bộ đắt tiền này sẽ bị tổn thương nếu bạn ăn bất cứ thứ gì ngoài nhiên liệu cao cấp. Những thực phẩm công nghiệp, thực phẩm “rác” có quá nhiều chất độc hại mà não tốn rất nhiều thời gian để loại bỏ chúng, ví dụ như đường tinh luyện (refined sugar) có trong nước ngọt, bánh ngọt, kem, sữa,… Khi đó, các gốc tự do hoặc các tế bào đang bị tổn thương di chuyển trong không gian kín của não sẽ khiến mô não bị hư hỏng nhiều hơn. Rất nhiều nghiên cứu đã cho thấy tác hại của đường tinh luyện lên não bộ, khiến chức năng não bị suy yếu, gia tăng khả năng bị trầm cảm.

Có một điều thú vị là trong nhiều năm, ngành y khoa không thừa nhận đầy đủ mối liên hệ giữa tâm trạng và thực phẩm. Ngày nay, thật may mắn, lĩnh vực dinh dưỡng tâm thần (nutritional psychiatry) đang phát triển nhanh chóng và cho chúng ta thấy rõ mối tương quan giữa tâm trạng với không chỉ những gì bạn ăn, cách bạn cảm nhận thức ăn và cách bạn hành xử khi ăn, mà cả với những loại vi khuẩn sống trong ruột của bạn.

Hệ tiêu hóa đóng vai trò quan trọng trong dẫn dắt cảm xúc của bạn

THỨC ĂN ẢNH HƯỞNG ĐẾN TÂM TRẠNG CỦA BẠN NHƯ THẾ NÀO?

Serotonin là một nội tiết tố giúp điều chỉnh giấc ngủ và sự thèm ăn, điều hòa tâm trạng và ức chế cơn đau. Khoảng 95% serotonin được sản xuất trong ống tiêu hóa (gastrointestinal tract) của bạn. Và tại ống tiêu hóa này tồn tại hơn một trăm triệu tế bào thần kinh (ngạc nhiên chưa?).

Do đó, thật ra nhiệm vụ của hệ tiêu hóa không chỉ là tiêu hóa thức ăn, mà còn dẫn dắt cảm xúc của bạn nữa.

Trong hệ tiêu hóa có hàng tỷ vi khuẩn tốt (probiotics). Chúng giúp ta hấp thu chất dinh dưỡng tốt hơn, quan trọng là các lợi khuẩn này kích hoạt các con đường thần kinh di chuyển trực tiếp giữa ruột và não. Khi bạn có đầy đủ lợi khuẩn, mức độ căng thẳng của bạn sẽ giảm xuống.

Các nghiên cứu khác đã so sánh chế độ ăn kiêng “truyền thống” của người vùng Địa Trung Hải hoặc Nhật Bản, với chế độ ăn kiêng kiểu Tây phương điển hình và đã chỉ ra rằng nguy cơ trầm cảm thấp hơn 25% đến 35% ở những người ăn chế độ ăn “truyền thống”, bởi nhiều rau, trái cây, ngũ cốc toàn phần, cá, thực phẩm lên men (fermented food) và chỉ chứa một lượng nhỏ thịt nạc và sữa. Điều này hoàn toàn khác với chế độ ăn kiêng của phương Tây, vốn nhiều đường tinh luyện và thực phẩm công nghiệp.

Trên thực tế, các lợi khuẩn không chỉ hỗ trợ ruột tiêu hóa, hấp thụ thức ăn mà còn làm giảm sự viêm nhiễm nội bộ, ảnh hưởng đến tâm trạng cũng như năng lượng của bạn.

VẬY, TÔI NÊN BẮT ĐẦU THAY ĐỔI TỪ ĐÂU?

Trong 3 tuần hoặc 1 tháng, bạn hãy thử:
– Cắt bỏ toàn bộ thực phẩm công nghiệp (processed food), các món ăn vặt linh tinh như trà sữa, bánh tráng trộn, gà rán, chè, nước ngọt, nước uống có gas,…
– Dừng uống sữa bò, kể cả sữa tươi, sữa tiệt trùng, sữa công thức. Thay thế bằng sữa các loại hạt và ngũ cốc
– Bổ sung thực phẩm lên men như: kim chi, tương miso, dưa cải chua, sữa chua
– Ăn nhiều thực phẩm tốt cho lợi khuẩn: dừa, thơm (dứa), nho, táo,…

Trong thời gian này, bạn quan sát sự thay đổi trong cảm xúc của mình nhé! Bạn sẽ thấy là khi cơ thể của bạn sạch sẽ, tâm trí bạn sẽ nhẹ nhàng, bình an và tự nhiên bạn sẽ không muốn quay trở lại chế độ ăn “lầy lội” trước đó nữa!

Health coach & Master therapy yoga Trần Khoa Việt Nhi
Lược dịch từ Harvard Health Publishing

*Tham khảo khóa học “Dinh dưỡng cơ bản” tại đây: https://bit.ly/2UnVHnn

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *